Απάντηση: Θα σας δώσω τις ισχύουσες νομικές προϋποθέσεις για την υιοθεσία και για την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή (ι.υ.α) από άτομα και παντρεμένα/συμβιούντα ζευγάρια. Ωστόσο, τα θέματα της υιοθεσίας και της ι.υ.α. όμως από ομόφυλα ζευγάρια δεν έχουν λυθεί ακόμη θεσμικά στην Ελλάδα κι έτσι μόνον ορισμένες σκέψεις μόνο μπορούμε να διατυπώσουμε.

Όσον αφορά την υιοθεσία ανηλίκου, με βάση το ελληνικό δίκαιο οι προϋποθέσεις είναι οι εξής:

1) Το πρόσωπο που υιοθετεί πρέπει να έχει δικαιοπρακτική ικανότητα και να είναι πάνω από 30 αλλά όχι πάνω 60 χρονών.

2) Το πρόσωπο που υιοθετεί πρέπει να είναι τουλάχιστον 18 χρόνια μεγαλύτερο από τον ανήλικο, αλλά όχι άνω των 50 ετών μεγαλύτερο.

3) Δεν επιτρέπεται να υιοθετηθεί το ίδιο πρόσωπο από περισσότερους, εκτός αν είναι σύζυγοι. Εδώ αρχίζουν τα προβλήματα για τα ομόφυλα ζευγάρια, λόγω του γνωστού ζητήματος περί του εγκύρου ή μη των γάμων ομοφύλων. Ωστόσο, ούτε με τη νομοθεσία περί συμφώνου συμβίωσης επιτρέπεται η υιοθεσία, οπότε αν υποθέσουμε ότι επεκτείνεται και στα ομόφυλα ζευγάρια και πάλι αυτά δεν θα είχαν δυνατότητα υιοθεσίας.

Συνεπώς, η υιοθεσία από ομόφυλο ζευγάρι αυτή τη στιγμή δεν προβλέπεται θετικά από την ελληνική νομοθεσία. Σύμφωνα όμως με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την υιοθεσία, μπορεί ένα κράτος να επιτρέψει την υιοθεσία παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια. Δηλαδή, το ευρωπαϊκό δίκαιο δεν το απαγορεύει. Επίσης πρόσφατα εκδόθηκε η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, με την οποία αναγνωρίστηκε ότι ο αποκλεισμός ομοφυλόφιλης (που συζούσε με τη σύντροφό της) από την δυνατότητα υιοθέτησης αποτελεί παραβίαση ανθρώπινου δικαιώματος.

4) Για την υιοθεσία απαιτείται δικαστική απόφαση. Για να υιοθετηθεί ένας ανήλικος χρειάζεται η συναίνεση των γονέων του ενώπιον του δικαστηρίου ή των προσώπων που ασκούν τη γονική μέριμνα. Η συναίνεση δεν επιτρέπεται να δοθεί πριν παρέλθουν τρεις μήνες από τη γέννηση του παιδιού. Στη δικαστική διαδικασία, σε ειδικές περιπτώσεις θα πρέπει να ακουστούν οι απόψεις όλων των προσώπων που συνδέονται με το παιδί (συγγενείς κλπ), αλλά και του ίδιου του ανήλικου, ανάλογα με την ωριμότητά του. Στο δικαστήριο κατατίθεται και ειδική έρευνα που διεξάγεται από αρμόδια κοινωνική υπηρεσία, με αντικείμενο το κατά πόσον η υιοθεσία συμφέρει το τέκνο. Το δικαστήριο αποφασίζει θετικά αν διαπιστώσει ότι η υιοθεσία συμφέρει τον ανήλικο, συνεκτιμώντας την έκθεση της κοινωνικής υπηρεσίας, την υγεία, την οικογενειακή και περιουσιακή κατάσταση του προσώπου που υιοθετεί.

Όσον αφορά την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή:

1) Με τον όρο αυτό νοείται: (α) η τεχνητή γονιμοποίηση και (β) η μεταφορά στο σώμα άλλης γυναίκας γονιμοποιημένων ωαρίων.

2) Οι δυνατότητες ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής επιτρέπονται μόνο σε δύο περιπτώσεις: (α) όταν υπάρχει αδυναμία απόκτησης τέκνων με φυσικό τρόπο και (β) για να αποφευχθεί μετάδοση στο τέκνο σοβαρής ασθένειας.

3) Προκειμένου λοιπόν μία άγαμη γυναίκα να υποβληθεί σε αυτή την ιατρική διαδικασία, θα πρέπει να εμπίπτει σε κάποια από τις δύο περιπτώσεις (εδώ η "αδυναμία απόκτησης τέκνων" θεωρείται πάντα σωματική). Τονίζω ότι η προϋπόθεση αφορά την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή - όχι γενικά την εξωσωματική ή την εκτός γάμου γονιμοποίηση.

4) Προκειμένου όμως δύο άνθρωποι να αναγνωριστούν ως γονείς παιδιού που θα γεννηθεί με εξωσωματική γονιμοποίηση θα πρέπει να είναι (α) παντρεμένοι ή (β) σε ελεύθερη ένωση. Για την πρώτη περίπτωση, στην οποία παρουσιάζεται και πάλι το θέμα του κύρους γάμου ομοφύλων, απαιτείται η γραπτή συναίνεση ότι επιθυμούν και οι δύο την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Για την δεύτερη περίπτωση, ο νόμος περιέχει ρητά μια αθέμιτη διακριτική μεταχείριση: αναφέρει ότι αν η υποβοήθηση αφορά άγαμη γυναίκα, η συναίνεση αυτής και του "άντρα με τον οποίο συζεί" παρέχεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο. Δηλαδή ο νόμος δεν προβλέπει αναγνώριση γονεϊκών δικαιωμάτων σε ζεύγος γυναικών που βρίσκονται σε ελεύθερη ένωση. Ο νόμος είναι προφανέστατα αντισυνταγματικός...

5) Η μεταφορά γονιμοποιημένων ωαρίων σε άλλη γυναίκα (παρένθετη μητέρα), επιτρέπεται μόνο με δικαστική απόφαση. Η απόφαση αυτή καθιστά μητέρα την γυναίκα στην οποία ανήκουν τα ωάρια και όχι τη μητέρα που θα κυοφορήσει και γεννήσει το παιδί.

Με λίγα λόγια, το ισχύον ελληνικό οικογενειακό δίκαιο δεν παρέχει τη δυνατότητα σε ένα ζεύγος γυναικών να αναγνωριστούν και οι δύο ως γονείς ενός παιδιού, το οποίο είτε θα υιοθετήσει είτε θα γεννήσει η μία εκ των δύο. Μόνο ύστερα από δικαστικό αγώνα που θα προσβάλλει την συνταγματικότητα της νομοθεσίας μπορεί να επιτευχθεί το αποτέλεσμα αυτό. Εκτός, βέβαια, αν υπάρξει νομοθετική ρύθμιση του θέματος της απόκτησης τέκνων από ομόφυλα ζευγάρια.